आमाको मुखहेर्ने दिन लेख

 

            आमाको मुखहेर्ने दिन

                                                                                                                                 —२६ वैशाख २०८१

संसारमा जीवहरुको पुस्तान्तरण गराई सबै जीवहरूको अस्तित्व स्थापित गराउनमा जननीको भूमिका नै सर्वमान्य हुन्छ अर्थात आमा बिनाको सन्तान सम्भब नै हुदैन । हरेक प्राणीहरूकी जननी स्नेही ममतामयी प्राणदाता अझै भनौ देवता नै हुन भन्दा फरक नपर्ला । आप्नो कोखमा राखेर खुनको डल्लोलाई सक्षम र सवल स्थितिमा अवतरण गराई आकर्षक जीवन दिन सक्षम माता सक्षात भगवानकी पर्तिरुप अझै स्पष्ट भन्दा आमा सर्वमान्य साक्षात भगवान नै हुन् । बाबाआमा बिनाको संसारको कुनै सार हुदैन । त्यसमा पनि मानव चेतनशील प्राणी भएकाले वास्तविकता पहिल्याएर पबित्र मार्गमा चल्न सक्ने र देवत्वको सार छुट्याउन सक्ने विवेकशील प्राणीका रुपमा रहनुपर्छ । आफू को हुँ र कसरी संसार चलेको छ ? बिगत समयदेखि आजसम्म आइपुग्दा सन्ततिको पुस्तान्तरण र मानवीय जीवनको अस्तित्वको स्थापितिकरण कसरी सम्वभ भैरहेकोछ भन्ने जिज्ञाशाहरु मेटाउन खोज्दा जननीको स्मरण अवश्य हुन्छ । तिनै सन्तानकी माता ममताकी खानी सर्वश्रेष्ठदेवी आमालाई संमरण गर्ने दिनका रुपमा मातातिर्थ औंसीलाई लिने प्रचलन छ । धर्मशास्त्रले पनि मातालाई देवीका रुपमा लिइएको छ । आमाको सन्ततिप्रतिको लगान र स्नेहको मूल्य नै हुदैन । त्यस्ति सन्तानबत्सल‚ सृष्टिकर्ता‚ ममतामयी आमालाई सधैं शाष्टाङ्गदण्डवतका साथ उच्चारण गरिरहौं मातृदेवो भवः ।

बैशाख कृष्ण औंसीका दिन सुकाइएको अन्नमा किराले नोक्सान गर्न नसकेझैं यस दिन आमालाई खुशी पार्न सके सन्तान र आमा बिचको सम्वन्धमा कुनै दरार नआउने कुरा शास्त्रमा उल्लेखित छ । देवलोक‚ पितृलोक र धर्तीलोक सबै स्थानमा आमाको स्थान अति महत्वका साथ लिने गरिएकाले आमालाई पुज्नु मानव समुदायकै मूल कर्तब्य ठहर्दछ । अतः आमा हुनेहरुले आमालाई मनपर्ने कुराहरु दिएर खुशी बनाऊँ र नहुनेहरुले गरीव तथा असहाय दुखीहरुलाई सहयोग गरेर आफ्नी जननीको स्मरण गरौं । ‛जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरियसी’ श्लोकलाई मनन् गरौं । यसैमा साक्षात रहेकी आमा र अनन्तमा रहेकी पुज्यनीय माता खुशी हुनेछिन् र आशिर्वाद मिल्नेछ ।

संस्कृतका यी महत्वपूर्ण श्लोकहरूले आमाको महिमालाई अझ स्पष्ट पारिदिएका छन् ।

‟कुपुत्रोजायते क्वचिदपि कुमाता नभवति ।” ‟यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवता ।”

त्यसैले आमालाई खुशी र सुखी बनाएर जीवनलाई आकर्षक बनाऊँ तबमात्र मातातिर्थ औंसीको औचित्य र मर्म स्यष्ट हुन जान्छ । बाचुञ्जेल आमालाई अनेक प्रकारका दुखको भूमरीमा बाच्न बिवश पार्ने र आफ्नो स्वार्थका पछि दौडने आमाको निधनपछि मन्दिरमा लड्डु चढाएर पुन्य कदापि मिल्दैन । देखावटी र बनावटी कीर्ते मानव बन्न छाडेर सचरित्रवान‚ कर्तब्यनिष्ट‚ बफादार नागरिकको पङ्तिमा सयर गरौं । यसैमा सबैको कल्याण हुनेछ । विहान उठ्ने बित्तिकै मातृदेवो भवः‚ पितृदेवो भवः र आचार्य देवो भवः उच्चारणका साथ आफ्ना कर्महरुलाई अग्रता दिऊँ‚ अवश्यमेव फलदायी हुनेछ । मातृदेवो भवः सबै आमाहरुको जय होस् शुभकामना यस पावन अवसरमा ।